Boşanmış Annelerde Psikolojik Dayanıklılık Programının Deneyimlenmesi: Fenomenolojik Bir Nitel Araştırma
Author :
Abstract
|
Bu çalışma, psikolojik dayanıklılık temelli bir müdahale programının boşanmış anneler tarafından nasıl deneyimlendiğini ve programın etkilerinin katılımcıların öznel değerlendirmeleri doğrultusunda nasıl anlamlandırıldığını incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, katılımcıların yaşantılarına ve müdahale sürecine yükledikleri anlamları derinlemesine ortaya koymak amacıyla fenomenolojik araştırma deseni kullanılmıştır. Çalışma grubunu, 2024 yılında Türkiye’de yaşayan, 18–65 yaş aralığında, resmi olarak boşanmış, boşanmanın üzerinden en fazla iki yıl geçmiş ve yeniden evlenmemiş 12 gönüllü anne oluşturmuştur. Araştırma öncesinde 10 katılımcıyla pilot çalışma yürütülmüş ve elde edilen geri bildirimler doğrultusunda müdahale programı ile veri toplama araçları revize edilmiştir. Müdahale programı, her biri yaklaşık 90 dakika süren toplam 12 oturumdan oluşmuştur. Veriler, program sonrasında araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmış ve içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Analiz süreci MAXQDA 24 yazılımı ile desteklenmiş, kodlama işlemlerinde tümdengelimci yaklaşım benimsenmiştir. Kodlayıcılar arası uyum bağımsız uzman değerlendirmesiyle incelenmiş ve kabul edilebilir düzeyde bulunmuştur. Araştırmada inandırıcılık, aktarılabilirlik, tutarlılık ve teyit edilebilirlik ölçütleri esas alınmıştır. Bulgular, katılımcıların programı yararlı ve anlamlı bulduklarını göstermiştir. Katılımcılar, program sayesinde kendilerini daha güçlü hissettiklerini, zorluklarla baş etmede daha esnek davrandıklarını ve baş etme becerilerine yönelik güvenlerinin arttığını ifade etmişlerdir. Ayrıca geleceğe ilişkin umut düzeylerinin yükseldiği, daha olumlu beklentiler geliştirdikleri ve yaşamlarına yönelik planlar yapabildikleri belirlenmiştir. Katılımcılar, bilişsel yeniden yapılandırma, duygu düzenleme, problem çözme ve etkili iletişim becerilerini günlük yaşamlarına aktardıklarını belirtmişlerdir. Programın ebeveynlik becerileri ve çocuklarla kurulan ilişkiler üzerinde de olumlu etkiler yarattığı vurgulanmıştır. Sonuç olarak, psikolojik dayanıklılık temelli müdahale programının boşanmış anneler açısından yalnızca bilgilendirici değil, aynı zamanda duygusal ve bilişsel dönüşümü destekleyen etkili bir uygulama olduğu değerlendirilmiştir. |
Keywords
Abstract
|
This study aimed to explore how a resilience-based intervention program was experienced by divorced mothers and how its effects were interpreted through their subjective evaluations. A phenomenological design was employed to gain an in-depth understanding of participants’ lived experiences and the meanings they attributed to the process. The study group consisted of 12 volunteer, officially divorced mothers in Türkiye (2024), aged 18–65, divorced for no more than two years, and not remarried. Prior to the main study, a pilot study was conducted with 10 participants to revise the program and data collection instruments based on feedback. The intervention consisted of 12 sessions, each lasting approximately 90 minutes. Data were collected post-program using a semi-structured interview form and analyzed via content analysis using MAXQDA 24 software. A deductive coding approach was adopted, and intercoder agreement was verified through independent expert coding. The study adhered to the qualitative criteria of credibility, transferability, dependability, and confirmability. The findings revealed that participants perceived the program as beneficial and meaningful. They reported feeling stronger, demonstrating greater flexibility in coping with challenges, and gaining increased confidence in their coping abilities. Participants also indicated higher levels of hope, more positive future expectations, and an improved capacity to make life plans. Furthermore, they applied cognitive-behavioral techniques—including cognitive restructuring, emotion regulation, problem-solving, and effective communication—in their daily lives. The program also contributed positively to parenting skills and parent–child relationships. Overall, the findings suggest that the resilience-based intervention functioned as an effective tool that fostered emotional and cognitive transformation among divorced mothers. |
