Geleneksel Türk Süsleme Sanatlarının Üniversiteler Logolarında Yapısal Tasarım Sistemi Olarak Kullanımı
Author :
Abstract
Bu makale, geleneksel Türk süsleme sanatlarının Türkiye’deki üniversite logolarında yüzeysel dekorasyon olarak değil, yapısal tasarım sistemi olarak işlev gördüğünü ortaya koymaktadır. Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinden günümüze uzanan geometrik örüntü, hat, çini, tezhip ve dokuma geleneği, modern kurumsal kimlik tasarımlarında kompozisyonel mantık ve oransal ilişkiler temelini oluşturmaktadır. Çalışmada, 10 Türk üniversitesinin logosu nitel görsel analiz yöntemiyle incelenmiş ve geleneksel motif kullanımlarının yapısal dönüşüm süreçleri tespit edilmiştir. Bulgular, en güçlü örneklerin süslemenin yapıya uygulandığı değil, süslemenin yapının kendisi olduğu logolar olduğunu göstermektedir. Tuğra oranları, geometrik portal kurgusu, sekizgen yıldız, kufî ızgara, kilim geometrisi, çini simetrisi ve figüratif Selçuklu kompozisyonları; logoların altında yatan geometrik iskeleti, modüler yapıyı ve ölçek mantığını belirlemektedir. Araştırma, geleneksel süsleme sanatının dekoratif değil üretken bir sistem olarak anlaşılmasının Türk grafik tasarım eğitimi ve uygulaması açısından kritik önem taşıdığını vurgulamaktadır.
Keywords
Abstract
This study demonstrates that traditional Turkish decorative arts function in university logos in Türkiye not as superficial decoration, but as a structural design system. Extending from the Seljuk and Ottoman periods to the present, traditions of geometric pattern, calligraphy, tile, illumination, and textile production constitute the foundation of compositional logic and proportional relationships in modern institutional identity design. Ten Turkish university logos were examined through qualitative visual analysis, and the structural transformation processes of traditional motif usage were identified. The findings indicate that the strongest examples are not those in which ornament is applied onto structure, but those in which ornament itself constitutes the structure. Tuğra proportions, geometric portal constructions, the eight-pointed star, Kufic grid system, kilim (traditional rug) geometry, tile symmetry, and figurative Seljuk compositions determine the underlying geometric framework, modular organization, and scale logic of the logos. The research emphasizes that understanding traditional decorative arts as a generative system rather than a decorative one is of critical importance for Turkish graphic design education and practice.
