Author :
Abstract
|
Direnme hakkı, siyasal iktidarın hukuk dışına çıktığı ve temel hakları ağır biçimde ihlal ettiği durumlarda yönetilenlerin son çare olarak başvurabileceği karşı koyma yetkisi olarak tanımlanabilir. Ancak hakkın kullanılabileceği varsayılan anda, hakkın hukuki geçerliliğinin dayandığı pozitif hukuk düzeni ya etkisizleşmiş ya da direnmenin muhatabı haline gelmiştir. Bu nedenle direnme hakkı doğal hukuk ve meşruiyet teorileriyle açıklanabilse de olağan yargısal usuller içinde bağımsız ve rutin biçimde ileri sürülen bir hak olarak işleyemez. Çalışmada Magna Carta, 1789 İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirisi, Virginia Haklar Bildirgesi, İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi, Almanya Temel Yasası ve Çekya Temel Haklar ve Özgürlükler Şartı, Sened-i İttifak ve 1961 Anayasası incelenmektedir. İncelenen metinlerin bir bölümünde direnme hakkının darbe, devrim veya kurucu iktidar tecrübelerinin ardından anayasal düzeni koruma, geçmişteki kopuşu meşrulaştırma ya da siyasal hafıza oluşturma işlevleriyle kodifiye edildiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu hükümlerin hukuki ve yorumlayıcı değer taşıyabildiği, ancak olağan yargısal usuller içinde bağımsız ve rutin biçimde kullanılmalarının yapısal olarak sınırlı olduğu görülmüştür. |
Keywords
Abstract
|
The right to resist may be defined as the authority of the governed to engage in resistance as a last resort when political power acts outside the law and gravely violates fundamental rights. However, at the point when this right is presumed to become exercisable, the positive legal order on which its legal validity rests has either become ineffective or itself become the object of resistance. Accordingly, although the right to resist may be explained through theories of natural law and legitimacy, it cannot operate as a right that is independently and routinely invoked through ordinary judicial procedures. This study examines Magna Carta, the 1789 Declaration of the Rights of Man and of the Citizen, the Virginia Declaration of Rights, the Universal Declaration of Human Rights, the German Basic Law and the Czech Charter of Fundamental Rights and Freedoms, the Sened-i İttifak, and the 1961 Constitution of Türkiye. The analysis concludes that, in some of the texts examined, the right to resist was codified following coups, revolutions, or experiences of constituent power in order to protect the constitutional order, legitimize a past rupture, or construct political memory. Although these provisions may possess legal and interpretive value, their independent and routine exercise through ordinary judicial procedures remains structurally limited. |
Keywords
Right to Resist, Fundamental Rights, Legal Order, Revolution, Legitimacy
