Author :
Abstract
Bu çalışma, üretken yapay zekâ (YZ) teknolojilerinin görsel iletişim tasarımı ve tipografi disiplinleri üzerinde yarattığı etkileri ontolojik bir kırılma ve eleştirel bir sorunsal olarak ele almayı amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda, farklı difüzyon modelleri kullanılarak kontrollü istemler vasıtasıyla 60 adet tipografi temelli görsel üretilmiştir. Nitel araştırma desenindeki çalışmada, örneklem seçimi için amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme tekniği benimsenmiştir. Elde edilen veriler Panofsky’nin ikonolojik analiz yöntemi ile göstergebilimsel okuma ilkeleri bir arada kullanılarak incelenmiştir. Üretilen 60 görsel, YZ’nin tasarım sürecindeki rolünü sorgulamak adına kuramsal dayanaklarla normatif modernizm, sentetik hibritler ve ontolojik deformasyon olmak üzere üç temel tipolojik grup altında sınıflandırılmıştır. Araştırma bulguları, YZ algoritmalarının tipografiyi fonetik ve semantik bir dil göstergesi olmaktan çıkararak, Walter Benjamin’in aura kaybı ve Jean Baudrillard’ın simülasyon/hiper-gerçeklik kuramları uyarınca kendi kendisini referans alan yapısal bir imaja ya da dekoratif bir dokuya indirgediğini kanıtlamaktadır. Vilém Flusser’in aparat felsefesi ile Rouvroy ve Berns’in algoritmik yönetimsellik kuramları bağlamında incelenen bu süreç, tasarımcının otonom bir yaratıcı rolünden, yazılımın istatistiksel normlarını onaylayan bir operatöre/doğrulayıcıya evrildiğini göstermektedir. Sonuç olarak çalışma, tasarım eğitiminin ve pratiğinin salt araçsal tekniklerden sıyrılarak, algoritmik kodları deşifre eden bir eleştirel küratörlük ve post-hümanist bir ortak yaratım ekolojisi geliştirmesi gerektiğini önermektedir.
Keywords
Abstract
This study aims to address the impacts of generative artificial intelligence (AI) technologies on the disciplines of visual communication design and typography as an ontological rupture and a critical problem. In line with this objective, 60 typography-based visuals were generated using different diffusion models through controlled prompts. Utilizing a qualitative research design, the study adopted the criterion sampling technique, one of the purposive sampling methods, for sample selection. The obtained data were analyzed by combining Panofsky's iconological analysis method with the principles of semiotic reading. To question the role of AI in the design process and establish theoretical foundations, the 60 generated visuals were classified under three main typological groups: normative modernism, synthetic hybrids, and ontological deformation. The research findings demonstrate that, in accordance with Walter Benjamin’s loss of aura and Jean Baudrillard’s theories of simulation/hyperreality, AI algorithms strip typography of its function as a phonetic and semantic linguistic sign, reducing it to a self-referential structural image or a decorative texture. Examined within the context of Vilém Flusser’s philosophy of the apparatus and Rouvroy and Berns’ theories of algorithmic governmentality, this process shows that the designer's role has evolved from an autonomous creator to an operator/validator who approves the statistical norms of the software. Consequently, the study suggests that design education and practice must break away from purely instrumental techniques to develop a critical curatorship that decodes algorithmic codes and a post-humanist ecology of co-creation.
