Author :
Abstract
|
Yapay zekâ teknolojilerinde son yıllarda yaşanan gelişmeler, eğitim ve ölçme-değerlendirme süreçlerinde yeni yaklaşımların ortaya çıkmasına olanak sağlamıştır. Özellikle görsel ve metinsel verileri analiz edebilen yapay zekâ tabanlı sistemler, insan performansının değerlendirilmesine yönelik alternatif ve tamamlayıcı araçlar olarak öne çıkmaktadır. Bu sistemler, büyük veri işleme kapasiteleri ve çok boyutlu analiz yetenekleri sayesinde, geleneksel değerlendirme yöntemlerine kıyasla daha hızlı, tutarlı ve ölçeklenebilir sonuçlar sunabilmektedir. Bu doğrultuda, sanat eğitimi gibi öznel değerlendirme boyutu yüksek alanlarda yapay zekâ destekli yaklaşımların kullanımı giderek önem kazanmaktadır. Sanat eğitiminde betimsel ifade, bireyin gözlemlediği ya da zihinsel süreçlerinde kurguladığı imgeleri görsel öğeler aracılığıyla anlamlı ve bütüncül bir yapı içerisinde sunabilme yetisini ifade etmektedir. İlkokul düzeyinde ortaya konulan resimsel ifadeler ise çocukların bilişsel ve duyuşsal gelişimlerinin önemli bir yansımasıdır. Bu tür görsel ürünlerin değerlendirilmesi geleneksel olarak alan uzmanları tarafından gerçekleşmekte; ancak değerlendirme sürecinin öznel yapısı farklı yorumlara açık olabilmektedir. Bu noktada yapay zekâ teknolojilerinin gelişimi değerlendirme süreçlerine alternatif ve tamamlayıcı araçlar sunmaktadır. Bu açıdan ChatGPT ve Gemini gibi yapay zekâ tabanlı sistemler, görsel ve metinsel çözümleme kapasitesiyle değerlendirme süreçlerine katkı sağlayabilecek potansiyel araçlar olarak öne çıkmaktadır. Bu araştırmanın amacı, ilkokul öğrencilerinin resimsel ifade düzeylerini yapay zekâ temelli değerlendirmeler ile alan uzmanlarının değerlendirmeleri çerçevesinde karşılaştırmalı olarak incelemek; iki yaklaşım arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılıkların bulunup bulunmadığını belirlemek ve yapay zekâ uygulamalarının uzman değerlendirme süreçlerine etkisini ortaya koymaktır. Araştırma, betimsel araştırma modeli temelinde yürütülmüş olup, çalışma grubunu amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenmiş beş ilkokul öğrencisi oluşturmaktadır. Öğrenciler tarafından üretilen resimler, alan uzmanları ile yapay zekâ temelli sistemler (ChatGPT ve Gemini) tarafından analitik dereceli puanlama anahtarı kapsamında değerlendirilmiş; değerlendirme sürecinde “anlam/ifade, görsel dil tutarlılığı, kişisel üslup, kompozisyon–anlam uyumu ve bilinçli seçim” ölçütleri esas alınmıştır. Elde edilen bulgular karşılaştırmalı analiz yaklaşımı doğrultusunda çözümlenmiştir. |
Keywords
Abstract
|
Recent developments in artificial intelligence technologies have enabled new approaches in education and assessment processes. Artificial intelligence-based systems that can analyse visual and textual data have become potential alternative and complementary tools for evaluating human performance. In art education, where assessment includes a strong subjective dimension, such systems are increasingly important. This study aims to comparatively examine the pictorial expression levels of primary school students through artificial intelligence-based evaluations and expert assessments; to determine whether statistically meaningful differences exist between these approaches; and to reveal the effects of artificial intelligence applications on expert evaluation processes. The study was conducted within the framework of a descriptive research model. The study group consisted of five primary school students selected through purposive sampling. The drawings produced by the students were evaluated by field experts and by artificial intelligence-based systems, ChatGPT and Gemini, using an analytical rubric. The assessment criteria included meaning/expression, visual language consistency, personal style, composition-meaning coherence and conscious choice. The obtained findings were analysed through a comparative analysis approach. |
