Sürdürülebilir Tekstil Tasarımı Bağlamında Bayramiç Dağahmetçe Bez Dokumalarının Tasarım Odaklı İncelenmesi
Author :
Abstract
|
Bu çalışma, Çanakkale ili Bayramiç ilçesine bağlı Dağahmetçe Köyü’nde günümüzde sürdürülen bez dokumacılığını; üretim süreci, teknik ve yapısal özellikleri, motif, renk, kompozisyon özelliklerini ve kullanım alanları bakımından inceleyerek sürdürülebilir tekstil tasarımı bağlamında değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırma, tarama ve betimleme yöntemleriyle yürütülmüş; dokuma örnekleri yerinde incelenmiş, üretim aşamaları belgelenmiş ve kaynak kişilerle yapılan görüşmelerle sözlü veriler elde edilmiştir. Çalışmanın örneklemini örtü, ehram, çarşaf, yaygı, bel bağı ve nakışlı don kullanım amaçlarına yönelik dokuma örnekleri oluşturmaktadır. İncelemeler sonucunda Dağahmetçe bez dokumaları bezayağı ve brokar dokuma teknikleri ile dokunmuştır. Renk kullanımında doğal pamuk zemin üzerine kırmızı, mavi ve lacivert tonlarının ağırlıklı olduğu görülmektedir. Üretim sürecinde doğal pamuk ve nadiren yün ipliği kullanılması, yalnızca buğday unu ile gerçekleştirilen kimyasal içermeyen haşıllama uygulamaları, el tezgâhlarında düşük enerjiyle üretim yapılması ve geri dönüşüm temelli atkı kullanımı; Dağahmetçe bez dokumalarının çevresel sürdürülebilirlik açısından güçlü bir örnek sunduğunu göstermektedir. Bunun yanı sıra aile içi üretim modeli ve yerel ustalık bilgisinin kuşaktan kuşağa aktarılması, dokumaların sosyo-kültürel sürdürülebilirliğini desteklemektedir. Sonuç olarak Dağahmetçe bez dokumaları, yalnızca geleneksel bir zanaat ürünü değil; sürdürülebilir tekstil tasarımı kapsamında çağdaş tasarım süreçlerine entegre edilebilen önemli bir kültürel ve tasarımsal kaynak olarak değerlendirilmektedir.
|
Keywords
Abstract
This study aims to evaluate the plain weaving tradition currently sustained in Dağahmetçe Village, Bayramiç district of Çanakkale province, within the context of sustainable textile design by examining its production process, technical and structural characteristics, motif, color and composition features, and areas of use. The research was conducted using survey and descriptive methods; weaving samples were examined on site, production stages were documented, and oral data were obtained through interviews with source persons. The sample of the study consists of weaving examples produced for different purposes, including covers, ehram, sheets, rugs, waistbands, and embroidered undergarments. As a result of the examinations, it was determined that Dağahmetçe plain weavings are produced using plain weave and brocade weaving techniques. In terms of color usage, red, blue, and navy tones are predominantly used on a natural cotton ground. The use of natural cotton and, rarely, wool yarns in the production process, chemical-free sizing practices carried out solely with wheat flour, low-energy production on handlooms, and the use of recycled weft materials indicate that Dağahmetçe plain weavings present a strong example in terms of environmental sustainability. In addition, the family-based production model and the intergenerational transmission of local craftsmanship knowledge support the socio-cultural sustainability of the weavings.
As a result, Dağahmetçe plain weavings are evaluated not only as traditional craft products but also as important cultural and design resources that can be integrated into contemporary design processes within the scope of sustainable textile design.
